Tài khoản
Đăng nhập Tạo tài khoản

Sống Trong Tỉnh Thức

28/09/2018 Đăng bởi: Thuận Tánh

Sống trong tỉnh thức

Theo tuệ giác của Đức Phật thì bản chất của cuộc đời là vô thường, không cố định, dịch chuyển liên tục. Điều này trái ngược với với những giáo lý trong những tôn giáo trước đó, vì họ cho rằng có những thứ vĩnh cửu và tồn tại vĩnh viễn.

Vô thường được đức Phật nhắc đi nhắc lại xuyên suốt trong những bài giảng của Người.

Vô thường, vô ngã và bất tọai nguyện là tam pháp ấn trong giáo lý nhà Phật. Khoa học ở thế kỷ 18 cũng đã xác nhận vạn vật trong vũ trụ này là luôn thay đổi theo một tiến trình sinh, trụ, họai, diệt, có sinh ra thì ắt sẽ có mất đi. Đáng tiếc là ngay cả phần lớn những phật tử cũng đều nhìn vô thường theo một chiều tiêu cực đó là tàn úa, họai diệt, chết chóc, chia lìa, đổ vỡ... Đó chỉ là cách nhìn rất hạn hẹp. Thật ra nghĩa rộng và đúng của vô thường là sự dịch chuyển, biến đổi, đơm hoa kết trái, thành tựu, tốt đẹp...Nếu không có vô thường thì mọi thứ sẽ không thay đổi. Em bé không thể lớn lên, không có bốn mùa xuân hạ thu đông, hoa không thể nở, tuyết không thể rơi... Và khi nhận biết một cách sâu sắc thì nhờ vô thường mà ta nhất định sẽ vượt thóat được những khổ đau.

Vô ngã được đức Phật dùng để định nghĩa cho bản chất không có một chủ thể riêng biệt của mọi vật hay còn được gọi là cái tôi hay là ngã. Nhưng trong nhận thức của con người thì cái này độc lập không liên quan tới cái kia. Thực chất thì mọi thứ đều có liên quan chặt chẽ với nhau. Vì bản chất là vô ngã, không có cái tôi riêng biệt nên mọi thứ là vô thường, phải thay đổi, phải dịch chuyển.

Đau khổ trong tiếng Phạn là Dukkha nhưng thật ra Dukha không phải là khổ mà là bất tọai nguyện. Thật ra thì không có cái gì gọi là đau khổ. Mà tùy theo trình độ nhận thức, sự trãi nghiệm và sức chịu đựng của mỗi người nên nhìn nhận Dukkha khác nhau. Và do kinh nghiệm sống mà nhìn đau khổ như thế nào mà thôi. Đức Phật nói cuộc đời không có gì là đau khổ cả. Dukkha dịch ra tiếng Anh là discontent, dissatisfied.

Nếu nhìn nhận ra cuộc đời là bất tọai nguyện thì ta rất dễ sống và hòa nhập với cuộc đời này. Thật ra thì những thứ như ý, hoàn hảo rồi cũng sẽ phải dịch chuyển và sẽ làm ta nhàm chán. Khi đối tượng không hề thay đổi mà tâm thức ta thay đổi thì ta cũng sẽ dễ nhanh chán. Rồi những thứ như ý cũng sẽ thành bất như ý, còn những thứ bất như ý cũng có lúc sẽ thành như ý. Tâm ta cũng vô thường, cũng thay đổi.

Nếu cuộc đời bản chất là bất như ý vậy câu hỏi đặt ra là làm sao để có hạnh phúc đích thực?

Đức Phật tuy phân tích cuộc đời là Vô thường, là bất tọai nguyện, nhưng đức Phật cũng hết sức ca ngợi thế giới này, Phật gọi đó là Niết Bàn. Trong tứ diệu đế có 4 khái niệm gồm:

1. Khổ đế: chân lý về sự khổ
2. Tập đế: chân lý về nguyên nhân của khổ
3. Diệt đế: chân lý về diệt khổ, để có hạnh phúc
4 .Đạo đế: chân lý về con đường để diệt khổ, con đường để có hạnh phúc hay còn gọi là Niết Bàn

Niết Bàn thực chất là trạng thái của tâm thức. Khi tâm ở trạng thái Niết Bàn thì mọi thứ xung quanh là Niết Bàn. Vì tâm đang khổ lụy, phiền não nên tâm phản ánh cuộc đời là khổ lụy phiền não, vì tâm ta có quá nhiều vấn đề nên nhìn cuộc đời đâu đâu cũng là vấn đề.

Đức Phật đã chỉ cho ra nhiều cách để giúp chúng ta nhìn thấy cuộc đời này có hạnh phúc thật sự. Chỉ vì chúng ta định nghĩa hạnh phúc là sự thỏa mãn nên ta đã gặp quá nhiều vấn đề. Chúng ta bỏ ra quá nhiều thời gian trong cuộc đời để có được bằng cấp để thỏa mãn rằng mình có kiến thức trong xã hội để thấy có hạnh phúc. Chúng ta làm quần quật để mua nhà to, mua xe đời mới để thấy mình hạnh phúc, cầm điện thọai lên gọi người yêu là gặp được ngay để thấy mình hạnh phúc. Nhưng thật ra tuổi thọ của thứ hạnh phúc mà mình gặt hái được từ những thỏa mãn đó kéo dài chẳng bao lâu, cũng chỉ tồn tại tại cảm giác hạnh phúc một thời gian ngắn rồi cũng trở nên bình thường. Và rồi tâm ta lại bắt đầu tìm kiếm thèm muốn những thỏa mãn khác. Thật ra khi ta đang hạnh phúc thì đồng thời tâm ta cũng đang xen những điều bất như ý khi mà đủ thứ năng lượng xấu và tiêu cực vây quanh những năng lượng tích cực.

Theo đức Phật và các bậc thánh thì đó là thứ hạnh phúc không đáng để ta phải hao tốn thời gian và năng lượng để theo đuổi. Hạnh phúc có thật là thứ hạnh phúc đến từ bên trong tâm hồn, nó mang lại cho ta sự an lạc thảnh thơi dài lâu. Đó là thứ hạnh phúc mà khi tâm ta không còn vọng động, không nghi ngờ, không lo lắng, không tức giận; khi đó tâm ta trong vắt và hoàn toàn minh mẫn thì đó chính là thứ hạnh phúc có thật. Khi đó ta chạm vào được những chất liệu kỳ diệu và thiêng liêng mà vũ trụ và trời đất ban tặng.

Khi ta ngắm một bình hoa sen ta sẽ cảm nhận được mình đang rất hạnh phúc và bình yên thì đó là hạnh phúc có thật. Còn cái thấy trước đó thì không phải vậy, ta ngồi trước bình hoa sen mà tâm ta toàn những vọng động của phiền não, của năng lượng tiêu cực thì ta sẽ không cảm nhận được vẻ đẹp tinh khiết và bình an của hoa sen. Vậy cái thấy sau trong vắt là do tâm ta quyết định. Vì thế nên ta cứ chấp cuộc đời này cứ là vô thường, là bất toại nguyện đi nhưng ta vẫn sẽ có bình an và hạnh phúc bền vững lâu dài. Khi ta không quá mong cầu, không quá quan trọng về bất cứ điều gì thì ta sẽ chẳng cho gì là quan trọng và lúc đó ta sẽ không cho phép bất kỳ một điều gì có quyền lưc để điều khiển cuộc đời của ta. Nếu ta đạt được, có được cũng tốt mà không có cũng chẳng sao, chỉ hơi đau đau chút chứ không có khổ.

Hạnh phúc của ta là do ta quyết định đó là một chánh kiến ( là một right view) là cái nhìn đúng đắn về hạnh phúc đích thực. Khi mà ta còn quá nhiều nhu cầu về hạnh phúc ở bên ngoài thì ta sẽ khổ dài dài. Nếu ta cho rằng khi cưới được một ai đó thì người đó có trách nhiệm làm cho ta hạnh phúc thì quả là nhìn nhận sai lầm. Cũng sai lầm như thế nếu ta cho rằng khi ta đỗ đạt nhiều bằng cấp, có công danh sự nghiệp vẻ vang, tiền bạc dồi dào thì mới có được hạnh phúc.
" Văn minh loài người" đã bịa ra nhiều thứ quá nên khiến con người ta phải khổ. Cuộc sống hiện đại đã làm cho con người sa đà về nhu cầu hưởng thụ về vật chất và tinh thần khiến con người phải điêu đứng và khổ sở. Khi nhu cầu về vật chất và tình cảm ít thì ta sẽ ít phụ thuộc và không khổ. Nhưng sự thật là nhu cầu của ta không hoàn toàn do ta muốn, ta cần mà là do người khác muốn, người khác cần. Khi ta bị cuốn vào vòng xoáy cần và muốn của người khác ta sẽ bị vắt kiệt năng lượng bởi ta mãi miết chạy theo đáp ứng những ý tưởng của người khác. Bởi ta cứ suốt đời phải sống theo ý muốn của người khác, chiều theo ý của người khác nên cứ khổ liên tục. Khi ta cần rất ít những cái ở bên ngoài thì ta vẫn không những sống và tồn tại được mà còn sống rất vững vàng và thảnh thơi. Khi đó ta sẽ rất nhẹ nhàng vì mình bằng lòng với những cái hạnh phúc bên ngoài mang lại.

Vậy làm sao để có hạnh phúc chân thực? Ta phải có một chánh kiến rằng hạnh phúc của ta do chính tâm ta quyết định. Lúc đó ta mới có khát khao được khám phá tâm của mình để mời lên những chất thánh của tâm, những chât liệu kỳ diệu của tâm. Lúc đó mới có con đường đi tìm hạnh phúc đích thực, sẽ tiêu diệt hết mọi bóng tối trong tâm tìm lại một cái tâm trong vắt không gợn cáu bẩn. Thông thường thì những người đã trãi nghiệm cuộc sống vào những năm sau cuối của cuộc đời họ mới giác ngộ ra rằng những thứ mà họ đã và đang theo đuổi là do tâm thức của cộng đồng quy định và ước lệ. Ví dụ khi ta ở một miền quê thì ta sẽ nhìn vẻ đẹp của một bộ quần áo thời trang không như lúc ta thấy nó ở thành phố. Khi ta đến một địa phương khác, xứ sở khác thì quan niệm về mọi thứ sẽ thay đổi. Vậy thì quan niệm nào là đúng ? Quan niệm nào mà ta đang nếm trãi mùi vị của hạnh phúc thật sự là đúng. Hạnh phúc đang có mặt tại đây, ngay giờ phút này chứ không phải là một năm, năm năm hay mười năm sau nữa khi ta đã có trong tay điều gì đó. Nhưng ta không đủ dũng khí để không đi theo những quy định và ước lệ của xã hội, vì thế nên ta vẫn đắm đuối kiếm tiền, chìm trong vòng xoáy của danh vọng, địa vị, bằng cấp. Nhiều khi ta cũng mơ hồ lờ mờ nhận ra mình đang lầm đường trong cuộc kiếm tìm hạnh phúc nhưng do không đủ can đảm để thoát ra khỏi những thứ mà tâm thức cộng đồng quy định. Qua những năm tháng của cuộc đời ta sẽ thấm thía và thực sự muốn tìm ra con đường để đến với hạnh phúc thật sự.

Tu thiền thât ra là phương pháp để khám phá ra chính mình vì mình đã hoang tưởng và hiểu sai về chính bản thân mình. Đến nỗi khi ta bức bách quẫn trí nên nổi cơn tức giận thịnh nộ, đôi khi thì làm cho chết xác đôi khi lại mềm nhũn ra chẳng muốn làm gì, chẳng muốn nói gì hay tiếp xúc với ai cả. Tâm ta chi phối toàn bộ lên phẩm chất đời sống của ta. Một khi tâm ta bất tuân mệnh lệnh và lồng lên như một con thú hoang thì lúc đó làm sao ta có được hạnh phúc? Phải khôn ngoan mài dũa tâm trước khi hướng ra bên ngoài. Nhà nho có dạy " tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ", tức là phải giải quyết khó khăn từ bên trong trước, biết cách quân bình và cân bằng nội tâm của mình trước. Khi tâm ta đã vững vàng thì mới tính tới chuyện gây dựng một sự nghiệp vẻ vang và những thứ khác.

Đào luyện tâm là mục đích của đức Phật chứ không hề có lễ bái, cầu xin, thờ cúng và những hình thức tôn giáo phát sinh sau này. Hành trình khai mở và đào luyện tâm là khi có một ý niệm nào đó đen tối đi ngang qua tâm ta là ta nhận biết được ngay và điều khiển nó ngay. Phật dạy " vạn pháp duy tâm tạo" nghĩa là khi tâm ta đẹp và chứa nhiều năng lượng lành thì nhìn quanh thấy ai cũng lành, ai cũng đẹp. Cho nên hãy thay đổi chính mình đừng thay đổi thế giới. Đừng đổ thừa khổ là do hoàn cảnh bên ngoài. Nếu ta có trái tim vĩ đại thì chẳng có một sự khổ nào bên ngoài có thể làm gì được ta cả. Lúc đó ta có thể ôm hết mọi nỗi khổ niềm đau của cuộc đời này và nhìn cuộc đời với cái nhìn trong vắt. Các nhà khoa học thế kỷ 19 phát biểu rằng thực tại là do tâm ta phản ánh chứ không hề có một thực tại nào chính xác nào mà ta có thể nhìn thấy được.

Đức Phật gọi tâm là tâm địa nghĩa là mãnh đất của tâm. Trong mãnh đất ấy có chứa những hạt giống xấu lẫn những hạt giống tốt. Nhiệm vụ của thiền sinh là phải dọn dẹp, loại bỏ, gạt ra những hạt giống xấu và để lại và phát huy những hạt giống tốt. Bạn đã từng là một người dễ thương, nhẹ nhàng, bao dung nhưng bây giờ do hoàn cảnh bên ngoài tác động nên bạn đã trở nên xấu đi. Bạn cần phải thiết lập cho mình một chương trình hàn dược tâm hồn để có một đời sống luôn luôn trong tỉnh thức và một đời sống tâm linh có phẩm chất cao đẹp.

XEM TIẾP >>>

THƯ NGỎ XÂY CHÙA

Viết bình luận của bạn:
Cam kết chất lượng Cam kết chất lượng
Sản phẩm an toàn Sản phẩm an toàn
Đồng Hành Phát Triển Đồng Hành Phát Triển
Giao hàng nhanh chóng Giao hàng nhanh chóng